نخستین اجلاس کمیسیون مشترک ایران و بنگلادش هنگام سفر ضیاءالرحمن رئیس جمهور وقت بنگلادش در 16 اسفند 1355 به ایران برگزار شد، در پایان این اجلاس دو روزه یک یادداشت تفاهم به امضاء طرفین رسید. در این یادداشت موافقت شد که کمیته فرعی بازرگانی، حمل و نقل و ارتباطات ، بانکداری و بیمه، کشاورزی، صنایع، فرهنگ و نیروی انسانی تشکیل گردد. این کمیته موظف شد هر شش ماه یک بار توسعه همکاریهای دو کشور در زمینههای مختلف اقتصادی- بازرگانی و فنی را بررسی و نتایج را همراه با پیشنهادهای خود به کمیسیون مشترک وزیران ارائه نماید.
در 22 تیر 1355هیئت اقتصادی بنگلادش به ریاست قاضی انورالحق عضو شورای مشورتی ریاست جمهوری به ایران سفر کرد که درنتیجه آن یک موافقتنامه بازرگانی بین دوکشور بامضاء رسید.
در 1352 یک هیئت نفتی از بنگلادش به تهران سفر کرد و مذاکراتی به عمل آورد و در نتیجه موافقت گردید سیصد هزار تن نفت خام به بنگلادش صادر شود.
دراردیبهشت 1355نیز یک هیئت ایرانی برای استخدام پزشک، تکنسین و کارگر متخصص به بنگلادش سفر کرد. در اواخر همین سال تعدادی کارشناس بنگلادشی به استخدام نیروی دریایی ایران درآمد.
اوایل سال 1356 هیئتی برای انجام مطالعات نفتی و بررسی امکان همکاریهای نفتی ایران و بنگلادش به آنکشور عزیمت کرد. در همین سال یک هیئت ده نفری از نمایندگان بخش خصوصی و دولتی ایران به منظور توسعه روابط تجاری از بنگلادش دیدن نمود.
براساس موافقتی که در نخستین اجلاس کمیسیون مشترک ایران و بنگلادش صورت گرفت، یک هیئت سه نفری از مقامات بنگلادشی در خرداد 1356 برای مذاکره با شرکت هواپیمایی ملی ایران به تهران سفر کرد. در این مذاکرات مسائلی از جمله تفویض نمایندگی کل فروش بلیط دو کشور به یکدیگر، ایجاد ارتباط در نقاط تلاقی پروازهای دو کشور مورد بحث قرار گرفت.
در خرداد 1356 یک هیئت ایرانی جهت بررسی پیگیری پیشنهادات اولین کمیسیون مشترک دو کشور به داکا عزیمت و پس از انجام مذاکرات چند روزه با امضاء یک صورتجلسه بکار خود پایان داد.
در 1356همچنین یک هیئت ایرانی به ریاست وزیر کار وقت راهی بنگلادش شد و موافقتنامهای در مورد اعزام نیروی کار از بنگلادش امضا نمود. همچنین در همین سال موافقتنامهای در مورد اعطای وامی به مبلغ 5/12 میلیون دلار از طرف ایران به بنگلادش به امضاء رسید. نرخ بهره این وام 2% بود و برای اجرای طرح کود شیمیایی آشوگنج در چارچوب کمک بانک جهانی به بنگلادش مورد استفاده قرار گرفت.
بعد از پیروزی انقلاب اسلامی مذاکراتی در زمینه توسعه روابط اقتصادی بین دو کشور صورت گرفت که منجر به سفر یک هیئت اقتصادی به ریاست معاون وزارت بازرگانی به بنگلادش شد و در دی 1361 یادداشت تفاهمی در داکا میان طرفین به امضا رسید. طبق یادداشت مذکور موافقت شدتا دولت جمهوری اسلامی ایران پیشنهاد بنگلادش مبنی بر دریافت یکصد هزار تن نفت در شش ماهه اول 1361 را با نظر مساعد مورد بررسی قرار دهد. بنگلادش همچنین از جمهوری اسلامی ایران در زمینه کشف گاز و نفت تقاضای کمک فنی نمود و ایران با این پیشنهاد موافقت نمود.
در فروردین 1362 سرلشگر سلطان محمود وزیر نفت و انرژی بنگلادش در رأس هیئتی برای یک دیدار سه روزه وارد ایران شدو با مقامات ذیربط مذاکراتی در مورد گسترش روابط در زمینههای مختلف از جمله روابط بازرگانی و اقتصادی به عمل آورد.
در تیر 1362 وزیر امور خارجه بنگلادش به ایران سفر نمود. در مذاکرات وی نیز مسئله گسترش روابط اقتصادی میان دو کشور مطرح گردید و طرفین در مورد برگزاری کمیسیون مشترک اقتصادی به توافق رسیدند که این در بیانیه مشترک مورد تایید قرار گرفت.
در نیمه دوم 1363 نیز یک هیئت به ریاست معاون وزیر پست و تلگراف و تلفن جمهوری اسلامی ایران از بنگلادش دیدن کرد و یادداشت تفاهمی در زمینه خرید کابل تلفن از بنگلادش به امضا رسید. در خرداد 1364 وزیر بازرگانی بنگلادش در رأس هیئتی به تهران مسافرت نمود. در پایان این سفر سندی به امضاء رسید که طی آن ضمن تأکید بر لزوم گسترش مناسبات اقتصادی و حجم معاملات دو کشور، طرفین توافق کردند امکانات بالقوه برای گسترش روابط را شناسایی نمایند.
لازم به ذکر است ایران به هنگام وقوع حوادث و بلایای طبیعی، اقدام به ارسال کمک به بنگلادش نموده است. در طوفان سال 1370، ایران به وسیله یک فروند هواپیما محمولهای حاوی مواد غذایی و وسایل اولیه مورد نیاز آسیب دیدگان را به آن کشور ارسال نمود.
در سال 1375 سومین کمسیون اقتصادی مشترک ایران و بنگلادش در داکا برگزار شد. در سال 1380 موافقتنامه تشویق و حمایت متقابل از سرمایه گذاری خارجی بین دو کشور و در سال 1381 موافقتنامه همکاری در زمینه کشتیرانی تجاری دریایی امضا شد
در سال 1385 چهارمین اجلاس کمیسیون مشترک همکاری های اقتصادی ایران و بنگلادش با پیش نویس موافقتنامه تجارت ترجیحی بین دو کشور و امضای یادداشت تفاهم نامه های متعدد در زمینه های گردشگری، بازرگانی، بانکی، گمرکی، صنعت، گاز و پتروشیمی، حمل و نقل انجام شد. به گفته وزیر مسکن و شهرسازی به عنوان رئیس هیات ایرانی، یکی از مهمترین بخش های این همکاری، امتیاز خرید واگن از ایران در رابطه با وام 44 میلیون دلاری بانک توسعه اسلامی جهت تجهیز ناوگان ریلی کشور بنگلادش بود.
در این سال همچنین در جریان پنجمین نشست سران کشورهای عضو دی هشت در بالی اندونزی دو موافقنامه تجارت ترجیحی و همکاریهای گمرگی به امضای تمامی اعضا رسید. با این حال موافقتنامه تجارت ترجیحی در کشور بنگلادش مورد پذیرش مقامات مسئول قرار نگرفت و این موافقتنامه در سال 1391 بین بقیه اعضا به اجرا درآمد.
در سال 1392 پنجمین کمیسیون مشترک همکاریهای اقتصادی دو کشور در داکا برگزار شد. وزارت صنعت، معدن و تجارت ایران و وزارت دارایی بنگلادش مسئولیت کمیسیون مشترک را بر عهده داشتند.
در سال 1393 وزیر صنایع بنگلادش به تهران سفر نمود. وزیر انرژی نیز برای دیدار با همتای ایرانی خود در سال 1394 به کشورمان سفری داشت. در این سفر رایزنی ها برای ادامه امتداد خط لوله گاز موسوم به خط لوله صلح بعد از گذر از سه کشور ایران، پاکستان و هند مورد بررسی قرار گرفت. با این حال با شدت گرفتن تحریم های بین المللی علیه ایران از سویی و وابستگی اقتصادی شدید بنگلادش به غرب و حوزه عربی خلیج فارس از سوی دیگر، پیگیری پروژه های بلند مدت بین دوکشور تحت تاثیر قرار گرفت. در سال 1395 وزیر صنایع بنگلادش در سفر به تهران و ملاقات با وزیر جهاد کشاورزی و همچنین رئیس اتاق بازرگانی کشورمان، خواستار افزایش مبادلات تجاری، اجرایی شدن توافقنامه های تجاری و بهره مندی از ظرفیت های اقتصادی طرفین شد.
در سال 1396 و با موج گسترده ورود آوارگان روهینگیایی به بنگلادش، وزارت امور خارجه ایران با ارسال 40 تن کمک متشکل از اقلام دارویی، زیستی و غذایی به کمک آورگان مسلمان شتافت.
در شهریور سال 1398 نیز وزیر محترم امور خارجه کشورمان در سفری دوجانبه و نیز به منظور شرکت در اجلاس آیورا ضمن دیدار با نخست وزیر، رئیس پارلمان و وزیر امور خارجه بنگلادش در شهر داکا، پیرامون افزایش مناسبات اقتصادی، سیاسی و فرهنگی به بحث و تبادل نظر پرداخت.
توضیح:
در زمینه میزان صادرات و واردات(از / به) کشورمان مراجع مختلفی نظیر«اتاق بازرگانی تهران(و یا ایران)» و نیز «سازمان توسعه تجارت» صاحب نظر می باشند. با اینحال آمارهای ارائه شده از سوی هر یک از این مراکز در رابطه با تراز تجاری و میزان صادرات و واردات کشورمان با سایر کشورهای جهان بعضاً متفاوت و دارای اختلاف می باشد. در رابطه با تراز تجاری جمهوری اسلامی ایران و بنگلادش نیز ذیلاً آمار این دو نهاد اقتصادی که دارای اختلافاتی نیز می باشند، بررسی می شود:
بر اساس آمار اتاق بازرگانی تهران از سال 1388 به بعد حجم روابط تجاری بین دو کشور به ترتیب به این صورت بوده است: 1388(84 میلیون دلار)، 1389(85 میلیون دلار)، 1390(88 میلیون دلار)، 1391(115 میلیون دلار)، 1392(94 میلیون دلار)، 1393(101 میلیون دلار)، 1394(139 میلیون دلار)، 1395(126میلیون دلار)، 1396(134میلیون دلار) و 1397(118 میلیون دلار). تراز تجاری غالباً به نفع ایران بوده است. عمده اقلام صادراتی کشورمان را مواد پتروشیمی و معدنی و در سال های اخیر سیمان و قیر تشکیل می دهند و کالاهای وارداتی از بنگلادش اقلامی شامل کنف، الیاف و پوشاک می باشند.
|
1398
|
1397
|
1396
|
1395
|
1394
|
1393
|
1392
|
1391
|
1390
|
1389
|
1388
|
|
83
|
118
|
134
|
126
|
139
|
101
|
94
|
115
|
88
|
85
|
84
|
منبع: سازمان توسعه تجارت
|
پنج ماهه نخست 99
|
1398
|
1397
|
1396
|
1395
|
1394
|
1393
|
1392
|
1391
|
1390
|
سال
|
|
7.96
|
46
|
74
|
77
|
73
|
102
|
71
|
38
|
64
|
21
|
صادرات
|
|
13.26
|
37
|
28
|
54
|
33
|
39
|
37
|
56
|
52
|
68
|
واردات
|
|
5.3-
|
9
|
46
|
23
|
40
|
63
|
34
|
18-
|
12
|
47-
|
تراز تجاری
|
|
21/12
|
83
|
102
|
131
|
106
|
141
|
108
|
94
|
116
|
89
|
حجم تجارت
|